BIBLIOTEKA SZKOLNA

        • Wykaz literatury na temat przemocy rówieśniczej oraz zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży

        • Wykaz literatury na temat przemocy rówieśniczej
          oraz
          zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży:

          Książki :

          1. Białecka B. – „Ty i Twój nastolatek”. Kraków 2020. Wydawnictwo i Hurtownia Rubikon

          2. Chłopkiewicz M. – „Osobowość dzieci i młodzieży- rozwój i patologia”. Warszawa  1980. WSiP

          3.Garczyński S. „Potrzeby psychiczne. Niedosyt. Zaspokojenie”. Warszawa 1980. Nasza Księgarnia.

           

          4. Gołembowicz W. – „Poznaj sam siebie”. Warszawa . Wiedza Powszechna.

           

          5. Grochulska J. – „Agresja u dzieci”. Warszawa 1993. WSiP

           

          6. Holler I. – „Porozumienie bez przemocy – ćwiczenia”. Warszawa. 2014. Wydawnictwo Czarna Owca

           

          7. Jurek L. – „Przemoc w szkole i cyberprzemoc”. Rybnik. 2013r.

          Śląskie Centrum Wydawniczo – Handlowe Lexdruk.

           

          8. Kargulowa A. – „Dlaczego dzieci nie lubią szkoły?” Warszawa 1991r.WSiP

           

          9. Krysiak M.P. – „Przemocy mówimy dość!!!”. Maków Mazowiecki.2010r. Wydawca Powiat Makowski. Współwydawca Komenda Powiatowa Policji w Makowie Mazowieckim

           

          10. Malewska H.E – „Kłamstwo dzieci”. Warszawa. WSiP

           

          11. Molicka M. – „Bajki terapeutyczne dla dzieci”. Poznań. 1999r. Wydawnictwo Media Rodzina

           

          12. Molicka M. – „Bajki terapeutyczne cz. 1 i 2”. Poznań. 1999r. Wydawnictwo Media Rodzina

           

          13. Piwowarski M. – „Bajkoterapia, czyli bajki – pomagajki dla małych i dużych”. Warszawa 2015r. Nasza Księgarnia.

           

          14. Portmann R. – „Gry zabawy przeciwko agresji”. Kielce. 1998r. Wydawnictwo Jedność

           

          15. Ronschburg J. – „Lęk, gniew, agresja”. Warszawa. 1993r. WSiP

           

          16. Skorny Z. – „Psychiczne mechanizmy zachowania się”. – Warszawa. WSiP

           

          17. Skorny Z. – „Psychologia wychowawcza dla nauczycieli”. Warszawa. 1987r. WSiP

           

          18. Stańczyk B. – „Bajki terapeutyczne na dobry dzień i jeszcze lepsze jutro”. Kalisz. Wydawnictwo MARTEL

           

          19. „Szkoła bez przemocy”. Warszawa.2007. Polska Presse

           

          20. Tyszkowa M. – „Zachowanie się dzieci szkolnych w sytuacjach trudnych”. Warszawa.1986. PWN

           

          21. Tyszkowa M. – „Problemy psychicznej odporności dzieci i młodzieży”. Poznań. Nasza Księgarnia

           

          22. Weiler J. – „Nastolatki pod mikroskopem”. Warszawa 2014r. Wydawnictwo Amber

           

          23. „Zapobieganie samobójstwom”. Światowa Organizacja Zdrowia i MEN

           

          24. Zawadzka D. – „Moje dziecko. Jak mądrze kochać i dobrze wychować”. – Warszawa 2009r.  Wydawnictwo Czarna Owca

           

          Publikacje:

          1. Joanna Węgrzynowska Stowarzyszenie „Bliżej Dziecka”.

                  W artykule opisano charakterystykę dzieci- ofiar przemocy rówieśniczej oraz różnorodne sposoby ich wspierania. Problem bullyingu w szkołach nie jest marginalny, np. w Polsce aż 10% uczniów doświadcza systematycznego dręczenia. Każde dziecko może doświadczyć przemocy rówieśniczej, jednak pewne czynniki szczególnie narażają dziecko na przemoc – część z nich związana jest z cechami dziecka, część może wynikać ze sposobu wychowania czy sytuacji materialnej rodziny. Światowa Organizacja Zdrowia uznała przemoc rówieśniczą za jedno z największych zagrożeń dla zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży. Do konsekwencji doświadczania przemocy m.in. trudności w koncentracji, obniżone poczucie własnej wartości, zaburzenia psychosomatyczne, depresje, myśli samobójcze. U 33% dzieci doświadczających dręczenia stwierdzono występowanie zespołu stresu pourazowego (PTSD). Konsekwencje dręczenia mogą objawiać się również w dorosłym życiu. Rodzice, przez kształtowanie umiejętności nawiązywania pozytywnych relacji z innymi, radzenia sobie
          z porażkami oraz budowanie poczucia własnej wartości i asertywności, mogą przygotowywać dziecko do konstruktywnego funkcjonowania w grupie rówieśniczej oraz radzenia sobie
          z agresją. Jeśli jednak dziecko doświadcza dręczenia, potrzebuje aktywnego wsparcia zarówno ze strony rodziców, jak i nauczycieli. Działania personelu szkoły prowadzone w celu przerwania przemocy oraz uzupełnione przez indywidualne i grupowe formy wsparcia dziecka w szkole i poza nią (np. udział w zajęciach grupowych).


          2. Izabela Tabak „Zdrowie psychiczne wśród dzieci i młodzieży w Polsce”.
                   Artykuł zawiera przegląd problemów ze zdrowiem psychicznym wśród dzieci i młodzieży w Polsce. Rozpoczyna się od przeglądu polskich i międzynarodowych dokumentów oraz planów działania dotyczących zdrowia psychicznego. W dwóch kolejnych sekcjach autor przedstawia rzeczywiste dane dotyczące epidemiologii zaburzeń zdrowia psychicznego i charakterystyki najczęstszych problemów ze zdrowiem psychicznym. Jak wynika z analizy, w ostatnich latach w Polsce częstość występowania zaburzeń psychicznych wśród dzieci i młodzieży gwałtownie wzrosła. Kolejne sekcje koncentrują się na ryzyku i czynnikach ochronnych dla zdrowia psychicznego. Artykuł kończy się kilkoma zaleceniami dotyczącymi poprawy systemu opieki zdrowia psychicznego w Polsce.

          1. Renata Matusiak Agnieszka Dębicka „Kryzys zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży –profilaktyka, pomoc”.

                 Zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży jest obecnie jednym z największych problemów w zakresie zarówno służby zdrowia, jak i profilaktyki szkolnej. Konstytucja Światowej Organizacji Zdrowia przyjęta w 1948 r. zdefiniowała zdrowie psychiczne jako „pełny dobrostan fizyczny, psychiczny i społeczny człowieka”, co do czasów obecnych stanowi punkt wyjścia w rozważaniach na temat istoty zdrowia człowieka 1 . Artykuł stanowi przegląd aktualnych rozważań dotyczących udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w szkole, osób udzielających pomocy, a także wybranych zaburzeń zachowania i emocji u dzieci i młodzieży. Pomoc dziecku w kryzysie
          i wspieranie go w trudnych sytuacjach ze względu na coraz większą powszechność problemów w zakresie zdrowia psychicznego u dzieci i młodzieży staje się również zadaniem szkoły i pracowników placówek oświatowych.

          1. Mieczysław Dudek "Zdrowie psychiczne młodzieży".

                Trudności wychowawcze nie muszą od razu oznaczać zaburzeń psychicznych. Mogą stanowić przejściowe (fizjologiczne), typowe dla tego okresu problemy dojrzewania.
          Dla prawidłowego rozwoju dziecka, zwłaszcza jego poczucia bezpieczeństwa i pewności siebie, konieczna jest spokojna, przyjazna i akceptująca atmosfera w domu rodzinnym  Profesjonalna i wcześnie podjęta diagnoza pozwala określić wpływ zaburzeń psychicznych na życie młodego człowieka. Jest też warunkiem rozpoczęcia skutecznego leczenia i wsparcia psychologicznego.

          1. "Bullying, a wchodzenie w dorosłość. Znaczenie doświadczenia przemocy rówieśniczej dla zdrowia psychicznego młodych dorosłych".

          Maria Mondry , Anzhela Popyk , Paula Pustułka , Dominika Winogrodzka , Małgorzata Wójcik

                   Wnioski płynące z wieloletniej tradycji badań nad przemocą rówieśniczą wskazują jednoznacznie na szereg negatywnych konsekwencji obejmujących zdrowie psychiczne dzieci i nastolatków. Liczne badania potwierdziły, że stan zdrowia osób doświadczających bullyingu jest znacząco gorszy w porównaniu z ich rówieśnikami
          i rówieśniczkami niemającymi podobnych doświadczeń. Należy jednak zwrócić uwagę, że konsekwencje te mogą mieć charakter długoterminowy. Badania podłużne wykazały destrukcyjny wpływ przemocy rówieśniczej na zdrowie psychiczne w życiu dorosłym. Ofiary znęcania się rówieśniczego borykały się z zaburzeniami depresyjnymi, lękowymi, jak również z trudnościami we wchodzeniu i podtrzymywaniu satysfakcjonujących relacji społecznych. Trudności te obejmowały również funkcjonowanie w rolach rodzinnych i zawodowych. W artykule ukazano negatywne znaczenie retrospektywnego czynnika psychologicznego, jakim jest doświadczenie szkolnej przemocy rówieśniczej w roli ofiary dla dobrostanu psychicznego w życiu dorosłym. Główną osią analizy uzyskanych wyników w ramach dwudziestu indywidualnych pogłębionych wywiadów z młodymi dorosłymi jest pojęcie zdrowia psychicznego jako złożonego procesu ciągłego reagowania na wyzwania związane z sytuacjami stresowymi.
          W tym kontekście bullying był nie tylko silnym stresorem, lecz także czynnikiem negatywnie wpływającym na kształtujące się w okresie adolescencji zasoby, które pozwalają utrzymywać zdrowie psychiczne, czyli stabilną samoocenę, wysoko rozwinięte umiejętności interpersonalne, sieć wsparcia społecznego rozumianą jako relacje przyjacielskie czy wewnętrzne umiejscowienie kontroli. Zdecydowana większość uczestników i uczestniczek badania wskazywała na chroniczne konsekwencje bullyingu dla zdrowia i życia społecznego, szczególnie
          w odniesieniu do lęku i depresji.

          1. „Skala i uwarunkowania przemocy rówieśniczej” – wyniki Diagnozy przemocy wobec dzieci w Polsce 2023   Anchela Popyk.

          W artykule omówiono wyniki Diagnozy przemocy wobec dzieci w Polsce 2023 dotyczące przemocy rówieśniczej. W tym badaniu na reprezentatywnej próbie (N = 2026) osób w wieku 11–17 lat wykazano, że 66% nastolatków w Polsce doświadcza co najmniej jednej z pięciu form przemocy rówieśniczej. Najczęstszą z nich była przemoc fizyczna ze strony innych dzieci (48%), a następnie przemoc psychiczna (44%). Prawie jedna piąta (18%) respondentów doświadczyła znęcania i prawie tyle samo (17%) badanych doświadczyło napaści zbiorowej. Sześć procent nastolatków w wieku 13–17 lat było ofiarą przemocy na randce z inną młodą osobą. Przedstawiono wyniki analizy zależności między sytuacją rodzinną i dysfunkcjami rodzinnymi a doświadczeniem przemocy rówieśniczej, a także między przemocą rówieśniczą a zachowaniami autodestrukcyjnymi – samookaleczaniem i próbami samobójczymi. Ponadto wskazano, kto najczęściej zostaje ofiarą przemocy rówieśniczej oraz kim najczęściej są sprawcy przemocy.

           

          1. „Przewodnik dla nauczycieli i rodziców. Działania wspierające uczniów z zaburzeniami w komunikacji wynikającymi ze zjawiska przemocy”.

          „Edukacja to szczepionka na przemoc”– Edward James Olmo

                 Komunikacja jest jednym z najważniejszych narzędzi, jakich używamy w interakcji z innymi ludźmi. Sposób,
          w jaki wyrażamy swoje myśli, uczucia i potrzeby, wpływa na kształtowanie naszych relacji, poczucie własnej wartości i ogólne samopoczucie. Niestety, przemoc, niezależnie od formy, w jakiej się manifestuje – fizycznej, emocjonalnej, werbalnej czy też psychologicznej – może poważnie zakłócić zdolność człowieka do skutecznej komunikacji. Osoby, które doświadczyły przemocy, często przejawiają trudności w wyrażaniu swoich uczuć, potrzeb, stawianiu granic, co może prowadzić do izolacji, nieporozumień i kolejnych sytuacji konfliktowych. Niniejszy przewodnik został stworzony z myślą o nauczycielach
          i rodzicach, którzy chcą lepiej zrozumieć mechanizmy wpływu przemocy na komunikację oraz poszukują narzędzi
          i strategii wspierających dzieci i młodzież w budowaniu zdrowych umiejętności komunikacyjnych. Jako osoby dorosłe, mamy unikalną możliwość
          i odpowiedzialność wsparcia młodych ludzi w procesie przezwyciężania trudności komunikacyjnych wynikających
          z doświadczenia przemocy. Mam nadzieję, że oferowany przewodnik, który przedstawia najistotniejsze informacje dotyczące zaburzeń w komunikacji wynikających ze zjawiska przemocy, techniki oraz metody pracy z dziećmi
          i młodzieżą, będzie dla Państwa drogowskazem, w tym, jak pomóc dzieciom odzyskać pewność siebie
          w komunikacji i wzmocnić ich relacje interpersonalne. Wierzę, że za pomocą odpowiednich narzędzi i podejścia można stworzyć środowisko, które będzie sprzyjać zdrowemu rozwojowi komunikacyjnemu uczniów
          i podopiecznych.

          1. Ewa Sokołowska, Sylwia Kluczyńska  „Rola nauczycieli we wspieraniu i ochronie zdrowia psychicznego uczniów”. 

               Ochrona zdrowia psychicznego młodego pokolenia jest inwestycją w przyszłość społeczeństwa. Zapewnienie dzieciom i młodzieży właściwych warunków do rozwoju stanowi istotny czynnik decydujący o ich zdrowiu na dalszych etapach życia. Trudności w obszarze zdrowia psychicznego uniemożliwiają dzieciom realizację zadań rozwojowych oraz mają długoterminowe konsekwencje, gdyż zwiększają ryzyko rozwoju zaburzeń psychicznych
          w wieku dorosłym. Wiele dzieci i młodzieży w Polsce zmaga się z problemami psychicznymi sama lub
          z niewystarczającą pomocą. Dostępność do specjalistycznej opieki psychiatrycznej, psychologicznej
          i terapeutycznej w Polsce jest wciąż ograniczona. Z tego powodu system ochrony zdrowia psychicznego dzieci
          i młodzieży wymaga podjęcia pilnych działań i zmian. Celem pracy jest przeanalizowanie aktualnych problemów
          w obszarze zdrowia psychicznego młodego pokolenia, oszacowanie skali tych problemów, omówienie wybranych czynników ryzyka i czynników ochronnych oraz sformułowanie rekomendacji odnośnie do działań w kierunku poprawy systemu ochrony zdrowia psychicznego dzieci
          i młodzieży w Polsce. Rekomenduje się podejmowanie działań, które mają na celu, z jednej strony, minimalizowanie czynników ryzyka prowadzących do zaburzeń psychicznych, oraz z drugiej strony, wzmacnianie
          i kształtowanie zasobów sprzyjających utrzymaniu zdrowia psychicznego.

          1. Sylwia Kluczyńska , Ewa Sokołowska  „ZDROWIE PSYCHICZNE DZIECI I MŁODZIEŻY W POLSCE – WYZWANIA I REKOMENDACJE”.

                 Ochrona zdrowia psychicznego młodego pokolenia jest inwestycją w przyszłość społeczeństwa. Zapewnienie dzieciom i młodzieży właściwych warunków do rozwoju stanowi istotny czynnik decydujący o ich zdrowiu na dalszych etapach życia. Trudności w obszarze zdrowia psychicznego uniemożliwiają dzieciom realizację zadań  rozwojowych oraz mają długoterminowe konsekwencje, gdyż zwiększają ryzyko rozwoju zaburzeń  psychicznych
          w wieku dorosłym. Wiele dzieci i młodzieży w Polsce zmaga się z problemami psychicznymi samodzielnie lub
          z niewystarczającą pomocą. Dostępność do specjalistycznej opieki psychiatrycznej, psychologicznej
          i terapeutycznej w Polsce jest wciąż ograniczona.
          Z tego powodu system ochrony zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży wymaga podjęcia pilnych działań i zmian. Celem pracy jest przeanalizowanie aktualnych problemów w obszarze zdrowia psychicznego młodego pokolenia, oszacowanie skali tych problemów, omówienie wybranych czynników ryzyka i czynników ochronnych oraz sformułowanie rekomendacji dla działań w kierunku poprawy systemu ochrony zdrowia psychicznego dzieci
          i młodzieży w Polsce. Wnioski: Rekomenduje się podejmowanie działań, które mają na celu z jednej strony minimalizowanie czynników ryzyka prowadzących do zaburzeń psychicznych oraz z drugiej strony wzmacnianie
          i kształtowanie zasobów sprzyjających utrzymaniu zdrowia psychicznego.

           

          1. Katarzyna Tomaszczyk- Pacuła „Pomoc psychologiczno-pedagogiczna dla dzieci i młodzieży szkolnej”.

                  Zdrowie psychiczne jest podstawowym dobrem osobistym człowieka, a jego ochrona należy do obowiązków państwa. W ostatnich latach wśród dzieci i młodzieży szkolnej notuje się coraz więcej problemów i zaburzeń psychicznych, w tym związanychz depresją. Co więcej, dane ogólnokrajowe wskazują na stale zwiększającą się liczbę osób, we wszystkich przedziałach wiekowych, leczonych z powodu zaburzeń umysłowych, a także niepokojący wzrost liczby prób samobójczych zakończonych zgonem. Kontrola NIK ujawniła, że zakres pomocy psychologicznej udzielanej uczniom jest daleko niewystarczający, np. w szkołach, które zatrudniały specjalistów na jednego pedagoga przypadało średnio 475 uczniów, a sposób funkcjonowania tych placówek, nie wpływa pozytywnie na zdrowie psychiczne młodych osób.

           

          1. Anna Piekarska „Śmiertelne skutki przemocy rówieśniczej” — przegląd i analiza zagadnień.

                Artykuł prezentuje przegląd i analizę ważniejszych zagadnień zjawiska krzywdzenia rówieśniczego (peer abuse), ze szczególnym uwzględnieniem przypadków ze skutkami śmiertelnymi. Na krzywdzenie rówieśnicze składa się: a) krzywdzenie przez rodzeństwo (sibling abuse), zwykle, stanowiące integralną część przemocy
          w rodzinie; b) krzywdzenie przez dzieci i młodzież w kontekście instytucjonalnym (szkoła, instytucje opiekuńcze, medyczne, organizacje sportowe, artystyczne, religijne itp.) oraz c) przypadki krzywdzenia spoza wymienionych kontekstów środowiskowych, kiedy nieletni sprawca atakuje ofiarę–dziecko w przypadkowych bądź zaplanowanych okolicznościach. Omówione zostaną główne formy krzywdzenia rówieśniczego (prześladowanie psychiczne, przemoc fizyczna, wykorzystanie seksualne), a także zróżnicowane rodzaje i okoliczności krzywdzenia, powodujące śmiertelne skutki, tzn. zabójstwo, morderstwo, samobójstwo oraz próby samobójcze z towarzyszącą im traumą.

           

                                                                                          Opracowały: Cecylia Paliwoda i Agnieszka Pieńkowska